Phòng, chống tái nghiện ma túy 

Trên thực tế, người nghiện ma túy trong quá trình cai nghiện thường tái nghiện (tái sử dụng) nhiều lần trước khi thành công trong việc đoạn tuyệt với ma túy. Vì vậy, kế hoạch phòng chống tái nghiện luôn được tính trước, khi người nghiện ma túy bắt đầu tiến hành cai nghiện. Họ cần được học tập và trang bị nhiều kiến thức, những kỹ năng để vượt qua những yếu tố nguy cơ tái nghiện…

Tầm quan trọng của việc chống tái nghiện

Việc tái nghiện không bao giờ là một hành vi nhất thời. Nó là một quá trình tư duy, nhận thức mà hành vi cuối cùng là tái sử dụng ma túy. Do đó, việc phục hồi cho người nghiện ma túy không những là một quá trình từ bỏ sử dụng ma túy mà còn duy trì trạng thái sống không có ma túy, kèm theo với những thay đổi nội tâm quan trọng cùng với những thay đổi trong quan hệ cá nhân. Nếu người nghiện ma túy không có sự thay đổi nói trên thì tình trạng sống không có ma túy chỉ kéo dài một thời gian ngắn ngủi, sau đó là sự tái sử dụng.

Chính vì vậy, việc chống tái nghiện có một vai trò hết sức quan trọng. Như chúng ta đã biết tình trạng nghiện ma túy đã làm gia tăng tội phạm, bạo lực, tham nhũng, vắt cạn kiệt nhân lực, tài chính, huỷ diệt những tiềm năng quí báu khác mà lẽ ra phải được huy động cho phát triển kinh tế xã hội, đem lại ấm no hạnh phúc cho mọi người. Nghiện ma túy đã làm suy thoái nhân cách, phẩm giá, sức khoẻ, tàn phá cuộc sống gia đình, gây xói mòn đạo lý, kinh tế, xã hội... Nghiêm trọng hơn, nghiện ma túy còn là tác nhân chủ yếu đẩy căn bệnh thế kỷ HIV/AIDS phát triển. Nếu chúng ta làm tốt công tác phòng chống nghiện ma túy nói chung và phòng chống tái nghiện tại cộng đồng nói riêng thì sẽ hạn chế được những hiểm hoạ nói trên. Đồng thời, đó cũng chính là cơ sở đặt niềm tin cho những gia đình có người nghiện ma túyngười nghiện ma túy quyết tâm cai nghiện và phòng chống tái nghiện.

Kỹ năng chống tái nghiện

Kỹ năng đầu tiên cần phải trang bị cho người nghiện phòng chống tái nghiện đó là rèn luyện và xây dựng cho mình một kỹ năng vượt qua được cảm giác thèm ma tuý. Hạn chế đến mức tối đa hoặc bỏ qua để không phải nghe thấy, không nhìn thấy, không ngửi thấy và không sờ thấy ma tuý. Phải biết từ chối một cách lịch sự như: “Tôi vừa sử dụng rồi” hoặc “Anh thông cảm, tôi đang vội”. Làm sao để bỏ qua không chú ý đến cảm giác của bản thân, giữ tâm hồn vững vàng, triệt tiêu cảm xúc, luyện tập hít thở sâu, thiền.

Người nghiện ma túy luôn cần có khả năng xử lý những tình huống nguy cơ cao. Vì vậy, họ nên tích cực tham gia vui chơi giải trí, văn hoá văn nghệ, thể dục thể thao, làm những việc hữu ích như giúp đỡ bạn nghiện, sống điều độ không cần dùng bất cứ một chất gây nghiện nào như rượu, thuốc lá...

Luôn chuẩn bị tinh thần cho mình để đối phó với tình huống sa ngã khi đi một mình mà có ma túy trong tầm tay.

Vai trò của gia đình, xã hội và bản thân người nghiện ma túy sau cai

Gia đình đóng vai trò hết sức quan trọng vì trước hết đó là những người ruột thịt của người nghiện mà đã là người thân thì phải có trách nhiệm trong việc giúp người thân của mình phòng, chống tái nghiện. Bằng sự quan tâm chăm sóc, động viên khích lệ và là chỗ dựa tình cảm, tinh thần để người sau cai nghiện có thể tách rời môi trường nguy cơ và có ý chí nghị lực tránh xa ma túy, chống lại sự yếu đuối, sa ngã trước cám dỗ. Gia đình cũng cần phối hợp với cộng đồng, cụ thể là với cơ quan chức năng, với các cơ quan đoàn thể để tạo thành mối quan hệ tay ba giám sát, giáo dục, quản lý và giúp đỡ người thân của mình tránh xa ma túy.

Cán bộ được phân công giúp đỡ cho người nghiện ma túy tại cộng đồng phải tìm ra những nguy cơ của đối tượng và giúp cho họ nhận thức được chúng, học tập khả năng vượt qua chúng. Giúp họ hiểu được rằng tái nghiện là một quá trình xảy ra trong nội tâm đối tượng và kết thúc là hành vi tái sử dụng ma túy. Giúp họ hiểu tại sao có cảm giác thèm ma tuý và học tập để vượt qua được cảm giác ấy. Làm sao họ có thể đương đầu với áp lực của bạn bè, xấu muốn họ sử dụng lại. Cán bộ được phân công giúp đỡ người nghiện ma túy xây dựng cho họ một lối sống điều độ, cân bằng, tự xây dựng những biện pháp phòng chống sa ngã và tái nghiện. Trang bị cho họ những kinh nghiệm cần thiết để họ có thể nhận ra được những tình trạng bất thường, nhận thức sai lệch, để họ biết cách xử lý, vượt qua.

Vấn đề tái hòa nhập cộng đồng của người nghiện ma túy sau cai cũng đóng vai trò rất quan trọng, các địa phương cần phải có biện pháp giúp đỡ, giải quyết công ăn việc làm cho người nghiện ma túy sau cai, vì đây là một điều kiện rất quan trọng để phòng chống việc tái nghiện…

Trong khi cai nghiện vô cùng khó, còn tái nghiện cực kỳ dễ. Chỉ cần một chút sơ ý, một lần không chiến thắng được chính mình, tự thỏa hiệp với bản thân... cũng đã khiến người nghiện khó thoát ra khỏi sự cám dỗ chết người của ma túy. Để gỡ rối vòng tròn luẩn quẩn Nghiện- Cai- Tái nghiện, trước hết cần phải phân tích, tìm ra những nguyên nhân, cơ chế gây tái nghiện. Để đoạn tuyệt với ma túy, điều quan trọng nhất vẫn là ở ý chí, quyết tâm của người nghiện. Bởi nếu người nghiện không thực sự muốn cai nghiện thì dù có sử dụng tất cả các biện pháp cũng khó có thể giúp họ cai nghiện được.

Bên cạnh đó, phải giải quyết triệt để các nguyên nhân về mặt tâm lý, nguyên nhân về mặt sinh học và các tác nhân do môi trường sống mang đến tiềm ẩn nguy cơ tạo điều kiện cho người nghiện tái nghiện…

Xuân Phương