Một số văn bản Pháp luật mới, có hiệu lực trong tháng 7 năm 2016 

1. Quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường thủy nội địa

Ngày 25/12/2015, Chính phủ ban hành Nghị định số 132/2015/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường thủy nội địa.  Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2016.

Nghị định chỉ rõ, hành khách không mặc áo phao cứu sinh hoặc không mang dụng cụ nổi cứu sinh khi tham gia giao thông trên phương tiện vận tải hành khách ngang sông sẽ bị phạt tiền từ 100.000 đồng đến 200.000 đồng. Ngoài ra, bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 50.000 đồng đến 100.000 đồng nếu không chấp hành nội quy an toàn trên phương tiện, không chấp hành sự hướng dẫn của thuyền viên, người lái phương tiện; hoặc bị phạt tiền từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng nếu gây mất trật tự, an toàn trên phương tiện…

Nghị định cũng quy định, người lái phương tiện, thuyền viên, chủ phương tiện.v.v… khi đang làm việc trên phương tiện mà có nồng độ cồn vượt quá 500 miligam/100 mililit máu hoặc 0,25 miligam/01 lít khí thở hoặc sử dụng các chất kích thích khác mà luật cấm sử dụng sẽ bị phạt tiền từ 200.000 đồng đến 300.000 đồng. Thuyền viên được bố trí trông coi phương tiện khi phương tiện neo đậu mà không có mặt trên phương tiện hoặc không thực hiện trông coi sẽ bị phạt từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng; thuyền trưởng, thuyền phó không có mặt trên phương tiện trong ca làm việc khi phương tiện đang trên hành trình hoặc không trực tiếp điều khiển phương tiện khi qua cầu, âu tàu, ra, vào cảng, bến thủy nội địa v.v… bị phạt từ 500.000 đồng đến 01 triệu đồng. Mức phạt này cũng được áp dụng đối với thuyền viên không phải là thuyền trưởng mà trực tiếp điều khiển phương tiện khi qua cầu, âu tàu, ra, vào cảng, bến thủy nội địa…

Nghị định này bãi bỏ những quy định về xử phạt vi phạm hành chính liên quan đến lĩnh vực giao thông đường thủy nội địa tại Nghị định số 93/2013/NĐ-CP ngày 20/8/2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông hàng hải, đường thủy nội địa.

Đối với các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường thủy nội địa xảy ra trước ngày 01/7/2016 (ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành) mà sau đó mới bị phát hiện hoặc đang được xem xét giải quyết thì áp dụng các quy định xử phạt theo nguyên tắc có lợi cho tổ chức, cá nhân vi phạm.

2. Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015

Ngày 14/5/2016, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 34/2016/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015.

Nghị định gồm 11 chương với 189 điều quy định chi tiết 07 vấn đề được Luật giao: (1) Đánh giá tác động của chính sách; (2) Thể thức, kỹ thuật trình bày văn bản quy phạm pháp luật; (3) Công báo và niêm yết văn bản quy phạm pháp luật; (4) Dịch văn bản quy phạm pháp luật ra tiếng dân tộc thiểu số, tiếng nước ngoài; (5) Kiểm tra, xử lý văn bản quy phạm pháp luật; (6) Rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật; (7) Bảo đảm nguồn lực xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Tuân thủ tinh thần của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 là không ủy quyền tiếp việc ban hành văn bản quy định chi tiết, do đó Nghị định đã quy định cụ thể đến mức cao nhất các điều, khoản mà Luật giao để sau khi ban hành có thể thi hành được ngay, hạn chế tối đa việc các bộ, ngành, địa phương ban hành văn bản hướng dẫn tiếp.

Đồng thời, để bảo đảm thi hành có hiệu quả Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015, Nghị định quy định một số biện pháp thực sự cần thiết thuộc thẩm quyền ban hành của Chính phủ như: quy trình xây dựng chính sách trong lập đề nghị xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, thẩm định đề nghị xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, lập danh mục văn bản quy định chi tiết, thẩm định dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật…

Cũng theo Nghị định này, văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan Nhà nước ở Trung ương ban hành; Nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội giải thích Hiến pháp, Luật, Pháp lệnh; văn bản bãi bỏ văn bản quy phạm pháp luật; quyết định đình chỉ việc thi hành, quyết định xử lý văn bản quy phạm pháp luật trái pháp luật và các văn bản pháp luật khác do cơ quan Nhà nước ở Trung ương ban hành phải được gửi đến Văn phòng Chính phủ để đăng Công báo trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày công bố hoặc ký ban hành.

Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được các văn bản nêu trên, Văn phòng Chính phủ có trách nhiệm đăng văn bản đó trên Công báo nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Việc đăng văn bản trên Công báo điện tử phải được thực hiện đồng thời với đăng trên Công báo in và từ cùng một cơ sở dữ liệu; đồng thời văn bản đăng trên Công báo là văn bản chính thức, có giá trị như bản gốc. Trường hợp có sự khác nhau giữa Công báo in và Công báo điện tử, sử dụng Công báo in làm căn cứ chính thức.

Một nội dung đáng chú ý khác là quy định về hiệu lực của văn bản quy phạm pháp luật. Theo đó, văn bản quy phạm pháp luật hết hiệu lực thì văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết thi hành các điều, khoản, điểm trong văn bản đó cũng đồng thời hết hiệu lực. Trường hợp một văn bản bị hết hiệu lực một phần thì các nội dung hướng dẫn phần hết hiệu lực của văn bản đó sẽ hết hiệu lực đồng thời với phần hết hiệu lực của văn bản được hướng dẫn; nếu không thể xác định được nội dung hết hiệu lực của văn bản hướng dẫn thì văn bản đó hết hiệu lực toàn bộ.

Cũng theo Nghị định này, văn bản quy phạm pháp luật còn hiệu lực phải được định kỳ hệ thống hóa và công bố kết quả hệ thống hóa 05 năm/lần; thời gian công bố kết quả chậm nhất là 30 ngày kể từ thời điểm hệ thống hóa đối với văn bản của Trung ương và 60 ngày đối với văn bản của Hội đồng nhân dân, UBND các cấp.

Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2016 (cùng thời điểm có hiệu lực của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015). Kể từ ngày Nghị định có hiệu lực thi hành, các văn bản quy phạm pháp luật sau đây sẽ hết hiệu lực: Nghị định số 24/2009/NĐ-CP ngày 05/3/2009 của Chính phủ quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật; Nghị định số 91/2006/NĐ-CP ngày 06/9/2006 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân; Nghị định số 100/2010/NĐ-CP ngày 28/9/2010 của Chính phủ về Công báo; Nghị định số 40/2010/NĐ-CP ngày 12/4/2010 của Chính phủ về kiểm tra, xử lý văn bản quy phạm pháp luật và Nghị định số 16/2013/NĐ-CP ngày 06/02/2013 của Chính phủ về rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật.

3. Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thú y

Ngày 15/5/2016, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 35/2016/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thú y, trong đó đáng chú ý là quy định về điều kiện buôn bán thuốc thú y.

Cụ thể, ngoài việc phải đáp ứng các điều kiện theo Luật Thú y, tổ chức, cá nhân buôn bán thuốc thú y còn phải đáp ứng một số điều kiện khác như: Có địa điểm kinh doanh cố định và biển hiệu; có tủ, kệ, giá để chứa đựng các loại thuốc phù hợp; có trang thiết bị bảo đảm điều kiện bảo quản thuốc theo quy định; có sổ sách, hóa đơn chứng từ theo dõi xuất, nhập hàng.

Đối với cơ sở buôn bán vắc xin, chế phẩm sinh học phải có tủ lạnh, tủ mát hoặc kho lạnh để bảo quản theo điều kiện bảo quản ghi trên nhãn; có nhiệt kế để kiểm tra điều kiện bảo quản; có máy phát điện dự phòng, vật dụng, phương tiện vận chuyển phân phối vắc xin.

Về điều kiện hành nghề thú y, Nghị định quy định, người hành nghề chẩn đoán, chữa bệnh, phẫu thuật động vật, tư vấn các hoạt động liên quan đến lĩnh vực thú y tối thiểu phải có bằng trung cấp chuyên ngành thú y, chăn nuôi thú y hoặc trung cấp nuôi trồng thủy sản, bệnh học thủy sản đối với hành nghề thú y thủy sản; người hành nghề tiêm phòng cho động vật phải có chứng chỉ tốt nghiệp lớp đào tạo về kỹ thuật do cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền cấp…

Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2016.

4. Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động về bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp bắt buộc

Ngày 15/5/2016, Chính phủ ban hành Nghị định số 37/2016/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động về bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp bắt buộc. Theo quy định tại Nghị định, người lao động bị suy giảm khả năng lao động do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp từ 31% trở lên; được người sử dụng lao động sắp xếp công việc mới phù hợp với sức khỏe, nguyện vọng của mình nhưng công việc đó cần phải đào tạo nghề để chuyển đổi công việc sẽ được hỗ trợ kinh phí đào tạo nghề để chuyển đổi công việc. Trong đó, mức hỗ trợ do Sở Lao động - Thương binh và Xã hội quyết định cụ thể nhưng không quá 50% mức học phí và tối đa bằng 15 lần mức lương cơ sở.

Đặc biệt, trong trường hợp người lao động đã nghỉ hưu hoặc thôi việc nhưng phát hiện bị bệnh nghề nghiệp do yếu tố tác hại của nghề cũ gây nên, đã chủ động đi khám, giám định mức suy giảm khả năng lao động thì sẽ được Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hỗ trợ kinh phí khám bệnh, chữa bệnh nghề nghiệp theo quy định.

Cũng theo Nghị định này, người sử dụng lao động hàng tháng phải đóng 1% trên quỹ lương đóng bảo hiểm xã hội của người lao động vào Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; trường hợp người sử dụng lao động là doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác hoạt động trong lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp, diêm nghiệp trả lương theo sản phẩm hoặc khoán được thực hiện đóng hàng tháng, 03 tháng hoặc 06 tháng một lần.

Từ ngày 01/01/2018 trở đi, Chính phủ sẽ quyết định mức đóng thấp hơn mức đóng nêu trên.

Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2016.

5. Quy định mức lương cơ sở đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang

Ngày 26/5/2016, Chính phủ ban hành Nghị định số 47/2016/NĐ-CP quy định mức lương cơ sở đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang; theo đó, từ ngày 01/5/2016 mức lương cơ sở đối với cán bộ, công chức, viên chức, người làm việc theo chế độ hợp đồng lao động trong các cơ quan, đơn vị của Đảng, Nhà nước; người làm việc trong tổ chức cơ yếu; sĩ quan, hạ sĩ quan và người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn và tổ dân phố v.v… sẽ chính thức tăng thêm 60.000đồng/tháng, từ 1.150.000đồng/tháng lên 1.210.000đồng/tháng.

Đối với người có hệ số lương từ 2,34 trở xuống đã được hưởng tiền lương tăng thêm theo Nghị định số 17/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015, nếu tổng tiền lương theo ngạch, bậc, chức vụ, chức danh và các khoản phụ cấp tiền lương (nếu có) tính theo mức lương cơ sở 1.210.000đồng/tháng của tháng 05/2016 thấp hơn tổng tiền lương theo ngạch, bậc, chức vụ, chức danh, các khoản phụ cấp lương (nếu có) và tiền lương tăng thêm theo Nghị định số 17/2015/NĐ-CP tính theo mức lương cơ sở 1.150.000đồng/tháng của tháng 04/2016 thì được hưởng chênh lệch cho bằng tổng tiền lương đã hưởng của tháng 04/2016. Mức hưởng chênh lệch này không dùng để tính đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và các loại phụ cấp lương.

Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/7/2016.

6. Quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư

Ngày 01/6/2016, Chính phủ ban hành Nghị định số 50/2016/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư.

Theo đó, từ ngày 15/7/2016, hộ kinh doanh vi phạm quy định về đăng ký kinh doanh của hộ kinh doanh sẽ bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau: Đăng ký kinh doanh nhiều hơn một hộ kinh doanh; không báo cáo tình hình kinh doanh theo yêu cầu của cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện; thường xuyên sử dụng từ 10 lao động trở lên; hộ kinh doanh buôn chuyến, hộ kinh doanh lưu động kinh doanh ngoài địa điểm đã đăng ký với cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện nhưng không thông báo cho cơ quan thuế, cơ quan quản lý thị trường nơi đăng ký trụ sở và nơi tiến hành hoạt động kinh doanh; thành lập hộ kinh doanh do những người không được quyền thành lập; không đăng ký thành lập hộ kinh doanh trong những trường hợp phải đăng ký theo quy định.

Bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau: không tiến hành hoạt động kinh doanh trong thời hạn 06 tháng, kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh; ngừng hoạt động kinh doanh quá 06 tháng liên tục mà không thông báo với cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện.

Đối với doanh nghiệp vi phạm quy định về việc thông báo thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp, mức phạt tối đa được áp dụng là 05 triệu đồng; trong đó, cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng - 01 triệu đồng nếu thông báo thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp quá thời hạn từ 01 - 30 ngày; phạt từ 01 - 02 triệu đồng nếu thông báo quá hạn từ 31 - 90 ngày; mức phạt tiền từ 02 - 05 triệu đồng được áp dụng với hành vi thông báo quá hạn từ 91 ngày trở lên.

Đối với hành vi không chuyển đổi loại hình doanh nghiệp khi công ty không còn đủ số lượng thành viên, cổ đông tối thiểu theo quy định trong 06 tháng liên tục, mức phạt tiền dao động từ 02 - 05 triệu. Trường hợp tiến hành kinh doanh dưới hình thức doanh nghiệp mà không đăng ký thành lập doanh nghiệp sẽ chỉ bị phạt từ 20 triệu đồng, trong khi trước đây là từ 25 triệu đồng.

Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/7/2016 và thay thế Nghị định số 155/2013/NĐ-CP ngày 11/11/2013 của Chính phủ.

7. Quy chế phối hợp liên ngành về phòng, chống bạo lực gia đình

Ngày 17/5/2016, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy chế phối hợp liên ngành về phòng, chống bạo lực gia đình kèm theo Quyết định số 21/2016/QĐ-TTg, quy định nguyên tắc, nội dung và trách nhiệm phối hợp giữa các Bộ, ngành, cơ quan, tổ chức liên quan ở Trung ương và địa phương về phòng, chống bạo lực gia đình.

Nội dung phối hợp tập trung vào thông tin, truyền thông, giáo dục chuyển đổi hành vi về phòng, chống bạo lực gia đình; tư vấn, hòa giải về phòng, chống bạo lực gia đình; phát triển các mô hình về phòng, chống bạo lực gia đình; thực hiện các biện pháp bảo vệ, hỗ trợ nạn nhân bạo lực gia đình; thống kê, báo cáo số liệu và thanh tra, kiểm tra về phòng, chống bạo lực gia đình.

Về việc phối hợp phát hiện sớm vụ việc bạo lực gia đình và thực hiện các biện pháp bảo vệ, hỗ trợ nạn nhân bạo lực gia đình, Thủ tướng giao cho Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan hướng dẫn quy trình phát hiện sớm vụ việc bạo lực gia đình, bảo vệ, chuyển gửi an toàn và hỗ trợ nạn nhân bạo lực gia đình ngay từ cộng đồng. Bộ Công an chỉ đạo công an các cấp phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan thực hiện quy trình phát hiện sớm và bảo vệ an toàn cho nạn nhân; Bộ Y tế có trách nhiệm chỉ đạo cơ sở khám, chữa bệnh phối hợp với các tổ chức liên quan thực hiện khám sàng lọc và chuyển gửi an toàn bệnh nhân là nạn nhân bạo lực gia đình…

Trong đó, việc phối hợp phải được thực hiện trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức theo quy định của pháp luật; bảo đảm chủ động, hiệu quả; đề cao trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp và tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động phối hợp liên ngành.

Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/7/2016.

8. Sửa đổi quy định về hồ sơ cấp giấy phép phân phối sản phẩm rượu

Ngày 06/6/2016, Bộ trưởng Bộ Công Thương ban hành Thông tư số 04/2016/TT-BCT sửa đổi, bổ sung một số Thông tư của Bộ trưởng Bộ Công Thương về thủ tục hành chính trong lĩnh vực thương mại điện tử, hóa chất, sản xuất kinh doanh rượu, nhượng quyền thương mại, hoạt động mua bán hàng hóa qua sở giao dịch hàng hóa, năng lượng, an toàn thực phẩm và điện lực.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Thông tư này là sửa đổi quy định về hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép kinh doanh phân phối sản phẩm rượu. Cụ thể, trong hồ sơ đề nghị, không cần phải nêu nội dung về kết quả hoạt động kinh doanh của 03 năm trước đó, kèm theo bảng kê chi tiết danh sách và bản sao hợp lệ các hợp đồng mua bán với mỗi tổ chức, cá nhân sản xuất rượu hoặc doanh nghiệp phân phối sản phẩm rượu khác, các khoản thuế phải nộp như trước đây; mà chỉ cần cung cấp bản thuyết minh hình thức tổ chức bán hàng, phương thức quản lý hệ thống phân phối.

Đồng thời, trong hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép kinh doanh phân phối sản phẩm rượu, bản sao Giấy chứng nhận công bố hợp quy hoặc Giấy chứng nhận tiêu chuẩn các loại sản phẩm rượu của doanh nghiệp dự kiến kinh doanh quy định trước đây được thay bằng bản sao Giấy tiếp nhận bản công bố hợp quy hoặc bản sao Giấy xác nhận công bố phù hợp quy định an toàn thực phẩm.

Thông tư này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 20/7/2016.