Ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng, 40 năm nhìn lại 

    Ngược dòng ký ức, mùa xuân năm 1975 mãi là mùa xuân kỳ diệu không thể nào quên trong lòng người dân Lâm Đồng - Đà Lạt. Trong thời điểm lịch sử ấy, cùng với chính quyền cách mạng non trẻ đầy nhiệt huyết, ngành văn hóa Lâm Đồng ra đời và sơ khai hoạt động với nhiệm vụ trọng tâm là thông tin tuyên truyền, chống các thế lực thù địch, động viên phong trào thi đua lao động sản xuất, xây dựng cuộc sống mới trong các tầng lớp nhân dân; cổ vũ động viên mọi người vượt qua khó khăn gian khổ, ổn định đời sống.


Bà Nguyễn Thị Nguyên phát biểu khai mạc lễ hội

     Bốn mươi năm xây dựng và trưởng thành, nhiều thế hệ trong ngành đã nối tiếp nhau cống hiến cho sự phát triển văn hóa, thể thao, du lịch tỉnh nhà; những "chiến sĩ" trên mặt trận văn hóa năm xưa tóc giờ đã bạc, nhiều cô chú, anh chị mãi đi vào cõi vĩnh hằng. Ngành cũng nhiều lần thay đổi tên gọi để phù hợp với từng giai đoạn lịch sử và chức năng được giao: Ty Thông tin Văn hóa; Sở Văn hóa Thông tin; Sở Văn hóa Thông tin Thể Thao; Sở Thương mại du lịch; Sở Thể dục thể thao; Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Lâm Đồng...Tuy nhiên, có thể khẳng định đầy tự hào: ngành Văn hóa, Thể thao, Du lịch Lâm Đồng đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, góp phần quan trọng trong việc cổ vũ chiến đấu và lao động sản xuất, xây dựng đời sống văn hóa, phát triển phong trào thể dục thể thao, phát huy thế mạnh để du lịch trở thành ngành kinh tế động lực.. góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước.

    Theo tư liệu văn bản, tư liệu hình ảnh và qua trao đổi với các cán bộ trong ngành đã nghỉ hưu nhớ lại: những ngày đầu giải phóng, cũng như các đơn vị trong khối văn hóa giáo dục, tất cả công tác chỉ đạo và điều hành đều thuộc Ban Tuyên huấn Thành ủy. Đồng chí Hồ Phú Diên thủ trưởng đầu tiên và cũng là Trưởng Ty khi Ty thông tin, văn hóa khi thành lập. Trụ sở đầu tiên của ngành là ngôi nhà số 38 Nguyễn Trường Tộ (Hồ Tùng Mậu). Do yêu cầu cấp bách phải khẩn trương triển khai tổ chức các hoạt động tuyên truyền, văn hóa văn nghệ cách mạng đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và hưởng thụ của nhân dân, nhiều bộ phận thuộc ngành được thành lập ngay trong tháng 4 và phát huy tác dụng như : Câu lạc bộ Văn nghệ giải phóng, Điện ảnh chiếu bóng, Bản tin Đà Lạt, Bảo Tàng, Xưởng in, Cửa hàng sách quốc doanh. Thư viện Đà Lạt chính thức mở cửa phục vụ bạn đọc vào ngày 25/10/1975, tại số 22 Yersin ( nay là đường Trần Phú ), với 5 vạn bản sách được chi viện từ Thư viện Quốc gia, Bảo Tàng tỉnh tỉnh chính thức thành lập tháng 6/1976, trụ sở 31 Trần Bình Trọng (Biệt thự Đời Tân cũ).

    Bộ phận quản lý du lịch được hình thành từ năm 1975, trực thuộc Ủy Ban Quân quản thành phố Đà Lạt; nhiệm vụ chủ yếu là tiếp quản các khách sạn (Palace, Duy Tân, Mộng Đẹp...) và nhà hàng (Thủy Tạ, Thanh Thủy ...), ông Lê Khả được giao phụ trách bộ phận. Riêng lĩnh vực Thể dục thể thao cũng được tổ chức hoạt động rất sớm với sự quản lý điều hành của bộ phận thể dục thể thao thuộc Thành đoàn Đà Lạt.

    Một năm - thời gian đầy khó khăn của giai đoạn có ý nghĩa mở đầu; phương tiện thiếu thốn, cán bộ "đếm trên đầu ngón tay"... thế mà với sự cố gắng vượt bậc, theo phương châm vừa cải tạo vừa xây dựng, vừa làm vừa rút kinh nghiệm, ngành đã nhanh chóng chiếm lĩnh trận địa thông tin tuyên truyền, văn hóa văn nghệ; để đến tháng 5/1976, nhân kỷ niệm 86 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ty Thông tin Văn hóa Lâm Đồng được thành lập. Tiếp sau một số đơn vị "danh chính ngôn thuận" ra đời: Quốc doanh chiếu bóng (7/1976), Quốc doanh Phát hành sách (1976), Quốc doanh Nhiếp ảnh (1978), Đoàn ca múa nhạc (1978), Đội thông tin lưu động (1979) , Trạm Vật tư Văn hóa (1980).

    Giai đoạn 1976 - 1981, dưới ánh sáng Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng, toàn ngành tập trung chuyển mạnh về cơ sở phục vụ sản xuất nông nghiệp và nông thôn; đem văn hóa nghệ thuật đến với quần chúng và hướng dẫn phong trào văn hóa, văn nghệ ở cơ sở. Chỉ trong 3 năm 1976-1978, thiết chế văn hóa thể thao cấp tỉnh, cấp huyện ở Lâm Đồng gần như đầy đủ... từ thư viện, nhà truyền thống đến hiệu sách, rạp chiếu bóng, sân bóng đá... không khí hoạt động văn hóa sôi nổi. Hội diễn văn nghệ quần chúng đầu tiên tổ chức ở huyện Bảo Lộc năm 1976, với sự tham gia của 5 huyện- thành phố và hơn 500 diễn viên.

    Sang những năm 1982 - 1985, song hành với việc phát triển thiết chế văn hóa thể thao cấp huyện, đưa văn hóa về cơ sở theo tinh thần Nghị quyết Đại hội lần thứ V của Đảng; hàng loạt các chủ trương, biện pháp được ngành chỉ đạo với mục tiêu nâng cao chất lượng đời sống văn hóa ở cơ sở. Để hướng dẫn nghiệp vụ, mở rộng, nâng cao chất lượng phong trào văn hóa thể thao quần chúng; giữa năm 1983, Nhà Văn hóa Trung tâm tỉnh Lâm Đồng được thành lập. Đoàn ca múa nhạc chuyên nghiệp, đội thông tin lưu động; các đội văn nghệ bán chuyên người dân tộc thiểu số, đội chiếu bóng lưu động, các tủ sách lưu động về tận buôn làng phục vụ. Nhiều hội thi thể thao, hội diễn nghệ thuật quần chúng được tổ chức đều khắp các huyện, thị xã, thành phố. Đặc biệt nở rộ các hình thức liên hoan nghệ thuật, ca khúc chính trị do các ngành, đoàn thể tổ chức. Đội ngũ cán bộ thời điểm này cũng được bổ sung đáng kể từ nguồn gửi đi đào tạo từ các trường đại học, cao đẳng ở Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Lãnh đạo các đơn vị, các phòng ban thuộc ty ổn định.

    Đại hội lần thứ VI của Đảng (12/1986) mốc son của công cuộc đổi mới, ngành văn hóa thể thao & du lịch Lâm Đồng đứng trước thời cơ mới, vận hội mới nhưng cũng đương đầu với những thách thức mới. Chính sách bao cấp dần xóa bỏ, nhiều thiết chế văn hóa cơ sở gặp khó khăn. Vấn đề xã hội hóa văn hóa thông tin, thể dục thể thao và du lịch được ngành đặt ra một cách khẩn trương và toàn diện, nhiều thành phần kinh tế tham gia kinh doanh các hoạt động dịch vụ. Thị trường văn hóa thể thao và du lịch diễn ra mới mẻ và sôi nổi nhưng không kém phần phức tạp, nhất là trong lĩnh vực phim ảnh, in ấn, ca nhạc. Do vậy, một mặt, ngành phải tập trung đẩy mạnh công tác quản lý nhà nước; mặt khác, khẩn trương chỉ đạo các đơn vị sự nghiệp phải chú trọng tìm tòi, sáng tạo những hình thức, mô hình, nội dung hoạt động phù hợp với nhu cầu thực tiễn và nguyện vọng của quần chúng.

    Trong 20 năm (1986 - 2006), với những cố gắng vượt bậc, ngành Văn hóa thể thao và du lịch Lâm Đồng vẫn duy trì, ổn định và khẳng định vai trò của mình; tiếp tục đẩy mạnh công tác xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương Đảng (khóa VIII) về "Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc". Xác định lấy thiết chế Trung tâm Văn hóa cấp huyện làm xương sống cho các hoạt động sự nghiệp, chọn địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số làm mục tiêu phục vụ. Nhiều hoạt động văn hóa - thông tin kỷ niệm các ngày lễ lớn của đất nước và địa phương được tổ chức hoành tráng và thành công, nổi bật như: Lễ hội kỷ niệm 100 năm Đà Lạt hình thành và phát triển (1993), Lễ hội Giao thừa thiên niên kỷ (2000); Lễ hội các dân tộc Trường Sơn Tây Nguyên (2003), Lễ hội kỷ niệm 110 năm Đà Lạt hình thành và phát triển (2003). Lễ hội Sắc hoa Đà Lạt (2004), Festival Hoa Đà Lạt (2005), Lễ hội Văn hóa Trà Lâm Đồng (2006). Có thể xem đây là giai đoạn "nóng", nhiều biến đổi thăng trầm và cũng nhiều sự kiện đáng nhớ nhất.


Lãnh đạo Sở VH,TT&DL chứng kiến nghi thức trao chiêng
giữa huyện Lạc Dương và Đam Rông.

    Kế tiếp truyền thống vẻ vang 40 năm qua của ngành, của các thế hệ đi trước; những người làm công tác văn hoá, thể thao, du lịch và gia đình của tỉnh Lâm Đồng hôm nay đã và đang tích cực thực hiện các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về phát triển văn hoá, thể thao, du lịch và gia đình. Tập trung triển khai: Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 16/6/2008 của Bộ Chính trị về "Tiếp tục xây dựng và phát triển văn học nghệ thuật trong thời kỳ mới"; Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2020; Chiến lược phát triển gia đình Việt Nam đến năm 2020; Chiến lược phát triển thể dục, thể thao Việt Nam đến năm 2020; Đề án tổng thể phát triển thể lực, tầm vóc người Việt Nam giai đoạn 2011-2030; Quy hoạch phát triển thể
dục thể thao đến năm 2020, định hướng đến năm 2030; Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030; Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030; Nghị quyết số 33-NQ/TW ngày 09/6/2014 của Hội nghị lần thứ 9 Ban chấp hành Trung ương khóa XI "Về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước". Làm tốt chức năng tham mưu cho Tỉnh uỷ, UBND tỉnh ban hành các quy hoạch, dự án, đề án về xây dựng đời sống văn hoá cơ sở, bảo tồn và phát huy di sản văn hoá, phát triển du lịch, thể dục thể thao, xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc.

    Hệ thống thiết chế văn hóa thể thao được quan tâm đầu tư, trên địa bàn tỉnh hiện có 1 Trung tâm Văn hóa, 1 Trung tâm thể dục thể thao cấp tỉnh; 12 Trung tâm Văn hóa - Thể thao cấp huyện, thành phố; 111 nhà văn hóa xã, phường, thị trấn; 1065 nhà sinh hoạt cộng đồng; 60 sân bóng đá mi ni và 150 sân bóng chuyền... cơ bản đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của nhân dân.

    Thư viện tỉnh có nhiều đổi mới trong hình thức hoạt động, góp phần thúc đẩy phong trào đọc và nâng cao văn hóa đọc trong nhân dân. Bảo tàng Lâm Đồng đã chú trọng và tăng cường công tác trưng bày, triển lãm phục vụ nhân dân và thu hút ngày càng đông du khách đến tham quan. Trung tâm Phát hành phim và Chiếu bóng đã kết hợp nhiều hình thức tuyên truyền và chiếu phim đến với hơn 350 điểm thuộc địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc. Chất lượng hoạt động biểu diễn nghệ thuật chuyên nghiệp của Đoàn ca múa nhạc dân tộc phát triển, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân các dân tộc trong tỉnh.

    Toàn tỉnh có 33 di tích, trong đó có 13 di tích thắng cảnh đã giao cho các đơn vị kinh doanh du lịch quản lý, khai thác. Về di sản văn hóa phi vật thể, đã và đang thực hiện có hiệu quả các Đề án Bảo tồn và phát huy không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên ở Lâm Đồng.

    Phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" từng bước được nâng cao chất lượng và tính bền vững, gắn nội dung các tiêu chí xây dựng nông thôn mới với xây dựng nếp sống văn minh đô thị; phấn dấu đạt các chỉ tiêu của Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ IX, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh giai đoạn 2010-2015.

    Phong trào TDTT quần chúng được duy trì và phát triển. Mỗi năm, ngành tập trung tổ chức từ 40 - 50 giải thể thao cấp tỉnh, gần 200 giải ở cấp huyện và hơn 300 giải ở cấp xã. Thể thao thành tích cao thường xuyên được quan tâm, bình quân mỗi năm đào tạo cho 140 VĐV ở 12 môn thể thao; tham gia từ 50 - 55 giải thể thao quốc tế, quốc gia, khu vực và mở rộng, với gần 500 lượt vận động viên. Kết quả hàng năm đều đạt và vượt chỉ tiêu đề ra; số VĐV đạt đẳng cấp từ cấp I đến kiện tướng quốc gia tăng theo từng năm. Công tác Xã hội hóa TDTT triển khai có hiệu quả; các Liên đoàn, Hội thể thao, các câu lạc bộ TDTT cơ sở luôn được duy trì và phát triển, đóng góp một phần đáng kể cho sự nghiệp phát triển TDTT của tỉnh. Hiện toàn tỉnh có 9 Liên đoàn và 7 Hội thể thao cấp tỉnh; 985 Câu lạc bộ TDTT cơ sở.

    Ngành du lịch của tỉnh đã có bước phát triển đáng kể, sản phẩm du lịch ngày càng phong phú, đa dạng; nhiều sản phẩm và loại hình du lịch mới được đưa vào khai thác kinh doanh; môi trường du lịch được chú trọng, từng bước tạo dựng uy tín và hình ảnh tốt đẹp của du lịch tỉnh nhà. Lượng khách đến Lâm Đồng tăng trưởng bình quân đạt 9,2%/năm. Đến nay, toàn tỉnh có 900 cơ sở lưu trú du lịch với 14.366 phòng. Trong đó có 302 khách sạn từ 1 đến 5 sao, 25 khách sạn cao cấp từ 3 đến 5 sao; 45 doanh nghiệp lữ hành - vận chuyển du lịch; 33 khu, điểm tham quan du lịch được đầu tư và khai thác kinh doanh cùng với hơn 60 điểm tham quan miễn phí khác. Hiện nay Lâm Đồng có 229 dự án đầu tư trên lĩnh vực du lịch, với tổng số vốn đăng ký khoảng 70.300 tỷ đồng.

    Công tác tổ chức bộ máy được quan tâm kiện toàn và chuẩn hóa đội ngũ cán bộ công chức viên chức, nâng cao tính chuyên môn và hoạt động có hiệu quả. Nội bộ đoàn kết nhất trí, phát huy tốt dân chủ cơ sở trong cơ quan đơn vị. Nhiều năm liền, Ngành VHTT&DL Lâm Đồng được nhận cờ thi đua của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Bằng khen của UBND tỉnh. Với những kết quả đã đạt được kể từ ngày thành lập đến nay Ngành đã được Đảng, Nhà nước ghi nhận và trao tặng phần thưởng cao quý Huân chương lao động hạng 2.

    Trải qua 40 năm xây dựng và phát triển, được sự quan tâm lãnh đạo của Tỉnh ủy, Uỷ ban nhân dân tỉnh, của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, sự tạo điều kiện phối hợp của Ủy ban mặt trận tổ quốc, các sở, ban, ngành và các địa phương, ngành Văn hoá,Thể thao và Du lịch Lâm Đồng đã không ngừng trưởng thành. Trong những hoàn cảnh khó khăn nhất, cán bộ ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã cùng nhau đoàn kết quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ được giao, góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Nhân kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Ngành Văn hóa, 40 năm Ngày thành lập ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng, chúng ta những người chiến sĩ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vô cùng tự hào, trân trọng ôn lại truyền thống vẻ vang, thành tâm tri ân các thế hệ đi trước và tự tin hướng đến tương lai./.

 Các tin khác