Hội nghị sơ kết đánh giá thực trạng công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa cồng chiêng tỉnh Lâm Đồng 

 

Ngày 15/10/2013, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng đã tổ chức hội nghị sơ kết đánh giá thực trạng công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa (DSVH) cồng chiêng tỉnh Lâm Đồng. Về dự hội nghị có các đồng chí lãnh đạo Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy, lãnh đạo một số Sở, ban, ngành của tỉnh, các đồng chí lãnh đạo các địa phương, các thành viên của đề án và hơn 40 nghệ nhân truyền dạy và sử dụng cồng chiêng đại diện cho các cộng đồng đồng bào K’ho, Mạ, Churu trên toàn tỉnh.
Bên cạnh việc đánh giá những kết quả đã triển khai trong công tác bảo tồn và phát huy DSVH cồng chiêng của tỉnh; hội nghị còn nêu ra những khó khăn, tồn tại trong quá trình triển khai, để từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm, đề ra những định hướng, giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với di sản văn hóa cồng chiêng; đồng thời xây dựng các chương trình nghiên cứu, bảo tồn và phục hồi không gian diễn xướng cồng chiêng trong thời gian tới.


Chủ tọa hội nghị trao đổi về công tác bảo tồn và phát huy DSVH cồng chiêng tỉnh Lâm Đồng


Trước sức ép ngày càng lớn của cuộc sống hiện đại, không gian văn hóa cồng chiêng của các dân tộc Mạ, K’ho và Churu ở Lâm Đồng - với vai trò là một bộ phận hợp thành Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên - đang đứng trước nguy cơ mai một lớn. Từ năm 2009, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã xây dựng và triển khai thực hiện Đề án Bảo tồn và phát huy không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên ở Lâm Đồng (theo Quyết định số 1583/QĐ – UBND, ngày 9/7/2009 của UBND tỉnh về phê duyệt Đề án Bảo tồn và phát huy DSVH cồng chiêng các dân tộc Tây Nguyên tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2009 – 2010 và tầm nhìn đến năm 2015). Qua những năm triển khai đã đạt được một số kết quả cụ thể như: mở 20 lớp truyền dạy cồng chiêng cho các cộng đồng người Mạ, K’ho và Churu với số lượng 24 học viên/lớp và 04 nghệ nhân tham gia truyền dạy, độ tuổi bình quân của mỗi lớp học là từ 15 tuổi đến 32 tuổi. Từ đó làm nòng cốt, tạo dựng phong trào, truyền dạy và các phong trào văn hóa – văn nghệ tại cơ sở. Đã tổ chức 02 chương trình liên hoan văn hóa cồng chiêng tại các huyện: Di Linh, Bảo Lâm vào năm 2010; Trang bị được hơn 10 bộ chiêng truyền thống cho các địa bàn thôn, buôn có khả năng duy trì và phát triển tốt văn hóa cồng chiêng; Hàng năm đã duy trì và tổ chức tốt ngày hội văn hoá cồng chiêng các dân tộc tỉnh Lâm Đồng và tổ chức gặp gỡ, biểu dương các nghệ nhân sử dụng chiêng, chỉnh chiêng, truyền dạy sử dụng cồng chiêng (năm 2012 đã tôn vinh hơn 20 nghệ nhân, năm 2013 đã tôn vinh 39 nghệ nhân). Qua đó, đã góp phần tạo ra môi trường sinh hoạt văn hóa mới để phát huy giá trị của di sản văn hóa phi vật thể đã được ghi nhận là di sản cấp quốc gia và Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (danh hiệu do UNESCO công nhận từ năm 2005).


Đ/c Bùi Thanh Long - Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy phát biểu tại hội nghị


Cồng chiêng Tây Nguyên đã gắn bó với cuộc sống của người dân Tây Nguyên từ ngàn đời nay, nhưng nay đang đứng trước nguy cơ bị mai một rất cao do rất nhiều nguyên nhân. Trước hết, đó là những nguyên nhân bắt nguồn từ những biến đổi hết sức lớn lao trong đời sống vật chất và tinh thần của cư dân, cùng với những biến đổi của môi trường tự nhiên và xã hội mà cư dân Tây Nguyên sinh sống. Như những sự thay đổi trong phương thức canh tác; sự thay đổi trong mối quan hệ giữa con người với môi trường tự nhiên và thiên nhiên Tây Nguyên; sự bùng nổ công nghệ thông tin, v.v. Những sự biến đổi ấy dẫn đến sự thờ ơ của một bộ phận dân cư, nhất là trong lớp trẻ đối với văn hóa cồng chiêng.
Mức độ bảo tồn các giá trị di sản văn hoá trong đó có văn hóa cồng chiêng ở cộng đồng các dân tộc thiểu số Tây Nguyên cho thấy: đồng bào thực sự ít có nhu cầu sử dụng chiêng như trước đây; các nghệ nhân biết đánh chiêng và chỉnh chiêng đã già yếu, đã qua đời trong khi thế hệ trẻ không có sự tiếp cận kịp thời. Bên cạnh đó, nhận thức của các chủ thể văn hóa trong việc giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống còn rất hời hợt, thậm chí là thơ ơ, cho đó là những phong tục lạc hậu, không còn phù hợp với lối sống hiện đại.
Kinh phí đầu tư cho hoạt động sưu tầm, nghiên cứu, phổ biến các giá trị của di sản văn hóa còn hạn chế. Việc sử dụng di sản văn hóa cồng chiêng vào trong các hoạt động phục vụ du khách nhằm quảng bá, giới thiệu, ứng dụng phát triển kinh tế - xã hội và du lịch còn chưa được quan tâm đầu tư đúng mức.
 Có thể thấy, việc triển khai đề án có tác động tích cực đến việc thực hiện tiêu chí bảo tồn phát huy và phát triển truyền thống văn hoá - một trong những tiêu chí quan trọng của  phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, nhất là “Cuộc vận động xây dựng thôn, buôn văn hóa, gia đình văn hóa”. 


Đội cồng chiêng thôn K'Long (H. Đức Trọng) trình diễn báo cáo tại hội nghị


Để công tác bảo tồn DSVH nói chung và DSVH cồng chiêng của Lâm Đồng nói riêng trong thời gian tới đạt kết quả sẽ là một chương trình dài hơi và đòi hỏi cần được đầu tư nhiều về vật chất và đặc biệt là trí tuệ. Cần đẩy mạnh công tác sưu tầm, ghi chép những bài chiêng, những sinh hoạt văn hóa, âm nhạc gắn bó với cồng chiêng. Tiếp tục nghiên cứu khoa học về cồng chiêng và văn hóa cồng chiêng Nam Tây Nguyên một cách hệ thống và toàn diện. Nghiên cứu, phục hồi và giữ gìn các sinh hoạt văn hóa, các lễ hội ở các cộng đồng dân tộc thiểu số tại các địa bàn để tạo môi trường diễn xướng của cồng chiêng và sinh hoạt văn hóa cồng chiêng. Tăng cường tổ chức biểu diễn, giới thiệu rộng rãi để nâng cao trình độ thưởng thức của mọi tầng lớp nhân dân về cồng chiêng và văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền về lòng tự hào dân tộc, ý thức bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa cồng chiêng. Tổ chức và hình thành các sản phẩm văn hóa du lịch dựa trên tài nguyên văn hóa cồng chiêng vào mục tiêu phát triển kinh tế - du lịch Lâm Đồng. Ngành Giáo dục – đào tạo cần thúc đẩy, khuyến khích việc đưa công tác truyền dạy cồng chiêng trong các trường học.
Khi xây dựng các nhà sinh hoạt văn hóa tại các địa phương có đông đồng bào dân tộc sinh sống, cần đưa những giá trị văn hóa truyền thống, nhằm góp phần tuyên truyền ý thức của người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống…



Đội cồng chiêng thôn K'Long (H. Đức Trọng) trình diễn báo cáo tại hội nghị


Bảo tồn di sản văn hoá là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân. Để làm tốt công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống bên cạnh vận dụng thường xuyên và linh hoạt chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước rất cần sự phối hợp, chung tay của tất cả các ngành, các cấp, các tổ chức đoàn thể chính trị xã hội nhưng chủ nhân của những di sản ấy đóng vai trò then chốt và quyết định. Chính những tác động quản lý nhà nước này góp phần quan trọng vào nhận thức của chủ nhân di sản văn hoá. Họ chính là người kế thừa, duy trì và chuyển những giá trị truyền thống vào xã hội hiện tại trên cơ sở chọn lọc và sáng tạo.

 Các tin khác