NÂNG CAO KHẢ NĂNG CẠNH TRANH CỦA SẢN PHẨM HOA CỦA ĐÀ LẠT - LÂM ĐỒNG

TRONG TIẾN TR̀NH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ

                                                                         

Phạm Ngọc Trung

                                                                        Tổ Hội nhập kinh tế quốc tế

Sở Du lịch & Thương mại Lâm Đồng

 

Trong quá tŕnh đổi mới kinh tế của đất nước, dưới sự điều chỉnh của hàng lọat chính sách mới đă tác động tích cực đối với ngành trồng hoa tại Đà Lạt - Lâm Đồng phát triển trở thành một lĩnh vực kinh tế quan trọng góp phần không nhỏ vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong tiến tŕnh hội nhập kinh tế quốc tế đối với địa phương Đà Lạt nói riêng, của tỉnh Lâm Đồng nói chung. Vấn đề này được thể hiện qua :

1. Diện tích trồng hoa năm 2004 tăng hơn 6 lần so năm 2000.

2. Sản lượng thu họach sản phẩm hoa năm 2004 so năm 2000 cũng tăng tương ứng với diện tích trồng trọt.

3. Công nghệ sản xuất theo phương pháp mới như nuôi cấy mô, lai tạo, ghép, ươm cây giống trên vĩ xốp cách ly trong nhà kính, nhà lưới tạo nguồn giống sạch bệnh cung cấp cho người sản xuất được nhân trên diện rộng.

4. Bên cạnh các giống hoa đă có từ lâu ở địa phương, nay c̣n nhập thêm một số giống mới có chất lượng cao từ các nước như Mỹ, Nhật Bản, Hàn quốc, Đài Loan ? đă tạo ra nguồn giống phong phú, đa dạng phục vụ yêu cầu thị trường tiêu thụ trong nước cũng như xuất khẩu.

5. Kinh nghiệm và tŕnh độ của người nông dân trong lĩnh vực áp dụng tiến bộ kỹ thuật, công nghệ mới trong sản xuất hoa ngày càng được quan tâm và nâng cao.

6. Đă có biện pháp thích hợp huy động được các thành phần kinh tế trong xă hội tham gia nhằm khai thác tiềm năng, thế mạnh của các thành phần kinh tế này, đặc biệt từ các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ng̣ai như về vốn, công nghệ mới, kỹ thuật quản lư tiên tiến trong kinh doanh?

7.Thị trường tiêu thụ được mở rộng:

+ Đối với thị trường tiêu thụ nội địa th́ sản phẩm hoa Đà Lạt - Lâm Đồng hầu như có mặt trên tất cả các thị trường tỉnh thành bạn trong cả nước và đều được khách hàng ưa chuộng.

+ Đối với thị trường xuất khẩu th́ sản phẩm hoa Đà Lạt - Lâm Đồng bước đầu đă xâm nhập một số thị trường, trong đó có cả các thị trường khó tính, yêu cầu chất lượng cao như Mỹ, Nhật Bản, Singapore, Đài loan, một số nước ở Châu Á  và Đông Au khác.

Sản lượng và kim ngạch xuất khẩu của sản phẩm hoa Đà Lạt - Lâm Đồng không ngừng tăng nhanh qua hàng năm :  

 

Qua một số nét khái quát t́nh h́nh nêu trên, cho chúng ta có thể thấy ngành trồng hoa của Đà Lạt - Lâm Đồng đă có một bước chuyển biến và phát triển mạnh mẽ; Song, vẫn c̣n tồn tại những yếu kém, nhược điểm cần khắc phục và vượt qua để có thể cạnh tranh với sản phẩm hoa của các tỉnh thành bạn trong cả nước và của các nước trên thế giới. Đó là :

1.Tuy đă có một bước tiến và phát triển mạnh mẽ trong thời gian qua, nhưng nghề trồng hoa của Đà Lạt - Lâm Đồng về cơ bản vẫn chưa thóat khỏi t́nh trạng quy mô nhỏ, phân tán cộng với điều kiện địa h́nh phức tạp đă làm ảnh hưởng không nhỏ và gây cản trở trực tiếp đến việc thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa, ứng dụng những thành tựu mới của khoa học công nghệ tiên tiến trên thế giới.

2. Tư tưởng của người sản xuất hoa vẫn c̣n theo tư duy kiểu cũ, có nghĩa là sản xuất một cách tự phát, dựa theo điều kiện tự nhiên, dựa theo những cái sẵn có của ḿnh, coi trọng số lượng hơn chất lượng chứ chưa theo yêu cầu của thị trường tiêu thụ là phải đa dạng sản phẩm với chất lượng cao và số lượng nhiều phục vụ yêu cầu thị hiếu ngày càng phát triển của người tiêu dùng.

3. Hệ thống công nghệ sản xuất, công nghệ chế biến, bảo quản sau thu họach c̣n lạc hậu chưa đáp ứng theo các yêu cầu, tiêu chuẩn quốc tế gây khó khăn lớn trong việc vượt qua các rào cản kỹ thuật hết sức khắt khe hiện nay mà các nước đang đặt ra nhằm bảo hộ sản xuất trong nước họ. Chẳng hạn như các yêu cầu về xuất xứ hàng hóa sản phẩm, yêu cầu về dư lượng hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật trong sản phẩm, yêu cầu về kiểm dịch và vệ sinh an ṭan thực phẩm ?

4. Cơ sở hạ tầng dịch vụ, pháp lư c̣n nhiều bất cập so với yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế. Từ đó chưa tạo điều kiện hổ trợ cho người sản xuất hoa nắm bắt kịp thời những thông tin cần thiết về kỹ thuật, công nghệ, thị trường, xúc tiến thương mại ? phục vụ sản xuất, tiêu thụ sản phẩm.

5. Hệ thống cơ sở vật chất dịch vụ thương mại chuyên dụng phục vụ cho việc tiêu thụ sản phẩm hoa như các sàn giao dịch, chợ đầu mối, trung tâm thương mại c̣n quá thiếu thậm chí có thể nói là chưa có cùng với các khỏan chi phí trong nước quá cao như chi phí vận chuyển, bốc xếp, chờ đợi ? ảnh hưởng đến giá thành sản phẩm gây khó khăn cho các nhà doanh nghiệp trong việc cạnh tranh tiêu thụ sản phẩm.

6. Thiếu các chính sách cụ thể về vốn, đầu tư khoa học - kỹ thuật, tạo giống mới, xây dựng thương hiệu, khuyến khích xuất khẩu ? cho các nhà sản xuất, các doanh nghiệp cũng làm hạn chế khả năng cạnh tranh sản phẩm hoa sản xuất ra trên địa bàn Đà Lạt - Lâm Đồng với các sản phẩm hoa do các địa bàn khác trong và ng̣ai nước sản xuất ra.

7. Là một nghề phụ thuộc nhiều vào thời tiết, khí hậu trong lúc hệ thống cơ sở vật chất phục vụ dự báo, pḥng chống, khắc phục những ảnh hưởng, hậu quả gây nên do thời tiết, khí hậu, thiên tai c̣n nghèo nàn lạc hậu cũng đă tác động không nhỏ đến tính ổn định trong phát triển sản xuất sản phẩm hoa phục vụ yêu cầu tiêu thụ của thị trường trong nước lẫn xuất khẩu.

Các vấn đề trên phản ánh ngành trồng hoa, sản phẩm hoa được sản xuất ra trên địa bàn Đà Lạt - Lâm Đồng trong thời gian qua tuy có nhiều chuyển biến phát triển mạnh mẽ đầy tiềm năng, nhưng tính ổn định của thị trường và khả năng cạnh tranh của sản phẩm hoa Đà Lạt - Lâm Đồng chưa cao và c̣n nhiều hạn chế.

Như vậy, để phát triển ngành hoa Đà Lạt - Lâm Đồng một cách ổn định vững chắc, sức cạnh tranh của sản phẩm hoa Đà Lạt - Lâm Đồng được nâng cao có thể cạnh tranh trên các thị trường trong và ng̣ai nước trong điều kiện ṭan cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay với những ràng buộc của các quan hệ kinh tế song phương, đa phương hết sức ngặt nghèo của các nước trên thế giới, với sự cạnh tranh hết sức gay gắt của nền kinh tế thị trường, chúng ta cần phải có chiến lược phát triển và những giải pháp, bước đi hết sức cụ thể phù hợp với t́nh h́nh kinh tế - xă hội của địa phương?.. tôi xin đề xuất một số giải pháp sau :

I. Đối với các cơ quan chức năng quản lư nhà nước :

1/ Phải xây dựng định hướng chiến lược phát triển ngành hoa. Trong đó xem thị trường trong nước là trọng tâm, đồng thời ưu tiên phục vụ xuất khẩu: Chiến lược phát triển ngành hoa phải xuất phát từ nhu cầu cụ thể của từng thị trường, đảm bảo khả năng đáp ứng tốt nhất nhu cầu thị trường về chủng lọai, số lượng, thời gian và chi phí.

a. Phải tiến hành quy hoạch vùng sản xuất hoa trên toàn tỉnh theo hướng công nghệ cao và có sự phân công, phân vùng phù hợp giữa các địa bàn h́nh thành các vùng sản xuất chuyên canh tập trung nhằm tạo điều kiện đầu tư ứng dụng các thành tựu mới của khoa học công nghệ, nâng cao chất lượng, giảm chi phí và tăng giá trị sản phẩm, đồng thời hạn chế t́nh trạng sản xuất tự phát ồ ạt dẫn đến t́nh trạng cung lớn hơn cầu gây thiệt hại cho người sản xuất.

b. Phải coi trọng công tác dự báo nhu cầu trung hạn, dài hạn theo từng khu vực thị trường để vừa có cơ sở định hướng phát triển sản xuất, xây dựng chính sách thích ứng đảm bảo khả năng thâm nhập thị trường và nâng cao khả năng cạnh tranh, củng cố vị thế của sản phẩm theo từng thị trường cụ thể.

c. Tăng cường công tác tuyên truyền xóa bỏ tập quán sản xuất theo kiểu cũ đó là phát triển sản xuất tự phát, dựa theo bề rộng trên cơ sở khai thác những khả năng sẵn có và xem trọng mặt số lượng hơn mặt chất lượng.

2/ Tăng cường công tác đầu tư nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ mới phục vụ sản xuất và tiêu thụ sản phẩm : việc nâng cao tŕnh độ khoa học và công nghệ để ứng dụng phục vụ sản xuất là điều kiện cơ bản nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm hàng hóa trên thị trường.

a. Dựa trên các điều kiện sinh thái của từng vùng, tập trung xây dựng các đề án nghiên cứu và ứng dụng khoa học, công nghệ cao nhằm khai thác tối đa các lợi thế, tiềm năng sẵn có vừa để đảm bảo phát triển bền vững, vừa để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, giảm giá thành và tăng giá trị kinh tế trên một đơn vị diện tích.

b. Đẩy mạnh việc phát triển công nghệ sinh học bằng việc thay thế các giống cũ có năng suất, chất lượng thấp không phù hợp với yêu cầu thị trường bằng các lọai giống mới có năng suất, chất lượng cao, bảo đảm được những tiêu chuẩn an ṭan vệ sinh thực phẩm theo yêu cầu của thị trường trong nước và quốc tế.

c. Phải coi trọng và đầu tư đúng mức vào việc nghiên cứu và ứng dụng khoa học, công nghệ tiên tiến vào khâu bảo quản sau thu họach nhằm giảm tổn thất, nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo đảm tốt yêu cầu của người tiêu dùng.

d. Tăng cường công tác đào tạo, huấn luyện cho người nông dân trực tiếp sản xuất hiểu rơ và ứng dụng thành thạo kỹ thuật canh tác đúng theo tiêu chuẩn quy định trong nước và quốc tế.

3/ Phát triển hệ thống dịch vụ thương mại: việc phát triển hệ thống dịch vụ thương mại nhằm nâng cao thêm giá trị gia tăng của sản phẩm khi đưa ra thị trường tiêu thụ.

a. H́nh thành các kênh lưu thông hàng hóa, mạng lưới tiêu thụ, gắn người sản xuất với hệ thống Hợp tác xă, các đại lư, chợ đầu mối, sàn giao dịch?

b. Phát triển chế độ hợp đồng tiêu thụ sản phẩm nông sản do người nông dân sản xuất ra theo quyết định 80/2002/QĐ-TTg của thủ tướng Chính phủ, song song với việc thiết lập, củng cố mối quan hệ, đề cao trách nhiệm và sự hợp tác giữa các chủ thể trực tiếp sản xuất và các doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm.

c. Khuyến khích và phát triển mối liên hệ giữa người sản xuất, doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

4/ Một số giải pháp hỗ trợ nhà sản xuất và tiêu thụ sản phẩm :

a.  Hỗ trợ trong công tác thị trường :

- Xây dựng hệ thống cung cấp thông tin thích hợp về thị trường giá cả đến các nhà sản xuất nhằm giúp họ nâng cao năng lực thị trường, hiểu biết thêm về thị trường và các quan hệ thị trường để có thể tự điều chỉnh sản xuất của ḿnh theo đúng yêu cầu của thị trường.

- Thông qua các quỹ khuyến nông, khuyến thương thường xuyên mở các lớp bồi dưỡng để cung cấp những kiến thức về thị trường và nâng cao năng lực thị trường cho các nhà sản xuất.

- Tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia trực tiếp vào việc t́m kiếm thị trường, khách hàng và tổ chức phối hợp hành động giữa các chủ thể đó trong việc xử lư các t́nh huống khác nhau trên cùng một thị trường và cùng một lọai hàng hóa.

-  Hỗ trợ và đẩy mạnh các họat động xúc tiến thương mại thông qua các họat động tham gia hội chợ - triển lăm trong và ng̣ai nước; tuyên truyền quảng bá sản phẩm và doanh nghiệp sản xuất trên các mạng Internet.

- Xây dựng các biện pháp và ban hành các chính sách nhằm khuyến khích xuất khẩu.

b.  Hỗ trợ trong công tác xây dựng thương hiệu : trên cơ sở các quy định của nhà nước và các thông lệ quốc tế về thương hiệu, Đà Lạt - Lâm Đồng có thể xây dựng thương hiệu tập thể, thương hiệu xuất xứ đối với sản phẩm hoa nhằm tạo điều kiện để sản phẩm hoa của Đà Lạt - Lâm Đồng thâm nhập và củng cố vị thế trên các thị trường nội địa cũng như xuất khẩu; đồng thời cũng để bảo vệ hữu hiệu quyền lợi của người sản xuất trong môi trường cạnh tranh.

5/ Thông qua h́nh thức Hiệp hội xây dựng mối quan hệ phối hợp, liên kết giữa các nhà sản xuất, khoa học, thương mại  và quản lư : đây là mối quan hệ hết sức cần thiết, nó bảo đảm hiệu quả của xuất khẩu và nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm. V́ nó tạo điều kiện để thu hút nguồn vốn đầu tư phát triển sản xuất với giống mới có chất lượng, năng suất cao phù hợp với yêu cầu thị trường theo tiêu chuẩn quốc tế.

II. Đối các nhà sản xuất, các doanh nghiệp sản xuất hoa :

1/ Trên cơ sở tiềm năng, quy mô sản xuất tiến hành xây dựng chiến lược phát triển sản xuất và tiêu thụ, xuất khẩu sản phẩm với chỉ tiêu hàng đầu là chất lượng và uy tín.

2/ Tăng cường đầu tư nghiên cứu và ứng dụng những thành tựu trong khoa học, công nghệ nhằm phát triển giống mới chất lượng, năng suất cao, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng.

3/ Trên cơ sở thương hiệu tập thể, thương hiệu xuất xứ do nhà nước xây dựng, có biện pháp thích hợp để đầu tư cho việc xây dựng, phát triển và bảo vệ thương hiệu riêng cho ḿnh.

4/ Chú trọng việc đào tạo nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay.

5/ Tùy theo quy mô có thể liên kết với nhiều nhà sản xuất, nhiều doanh nghiệp để thành lập Công ty, tập đ̣an để thuận lợi trong việc đầu tư phát triển sản xuất, đầu tư nâng cao chất lượng sản phẩm, nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm, đảm bảo đáp ứng yêu cầu của thị trường cả về mặt số lượng lẫn chất lượng.

Với suy nghĩ trên, tôi muốn trao được trao đổi với các nhà quản lư, các nhà khoa học, các doanh nghiệp, các nhà sản xuất hoa trong toàn tỉnh và toàn thể các vị tham dự trong cuộc hội thảo này, nhằm có thể rút ra được những kinh nghiệm bổ ích cho việc phát triển ngành hoa của Đà Lạt - Lâm Đồng trở thành một trong những ngành nghề có nhiều triển vọng và nhiều thế mạnh, góp phần đẩy nhanh tiến tŕnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa tỉnh nhà.

Xin cảm ơn.